یه‌کێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی کوردستان
كوردى | العربية
په‌یوه‌ندی  |  لقه‌کان  |  ستافی کار  |  لینکی پێویست
دامەزراوە لە 21-9-1970
*****    *****   سه‌رۆكى يه‌كێتى زانايان: دروستکردن و چاككردنه‌وه‌ى مزگەوت و قوتابخانە و نەخۆشخانە و رێگاوبان؛ خێر و چاکەى به‌رده‌وامن و پاداشتيان لاى خوا گەورە وەک یەکە    *****    *****   ئاماری لیژنه‌ی باڵای فه‌توای كوردستان بۆ سالی 2017 ی زاینی    *****    *****   وتاره‌ پێشنیاركراوه‌كانی ئه‌م هه‌فته‌یه‌    *****    *****   سه‌رۆكى يه‌كێتى زانايان: ڕووبه‌ڕووبونه‌وه‌ى بيرى توندڕۆيى و پته‌وكردنى پێكه‌وه‌ژيان، ئه‌ركى هه‌موومانه    *****    *****   باوكی مامۆستا مه‌لا ره‌سول گه‌زنه‌یی كۆچی دوایی كرد    *****    *****   مامۆستا مه‌لا محه‌مه‌دی سوور كۆچی دوایی كرد    *****    *****   لێبووردنی گشتی بكوژانی زانایانی ئایینی ناگرێته‌وه‌    *****    *****   مێرگه‌سۆر: مامۆستا مەلا ابراهیم شێخانی کۆچی دواييكرد    *****    *****   بادينان: شێخ وحيدالدين بريفكانى کۆچی دوایی کرد    *****    *****   نووسینگەی وەزیری ئەوقاف؛ ئاگاداريه‌ك بۆ ناوەندەکانی ڕاگەیاندن و ده‌زگا ڕۆژنامەوانییەکان بڵاوده‌كاته‌وه‌    *****    *****   به‌یاننامه‌ی یه‌كێتی زانایان له‌سه‌ر خۆپێشاندانه‌كانی كوردستان    *****    *****   یه‌كێتی زانایان پرسه‌نامه‌يه‌ك ئاراسته‌ى دكتۆر مه‌لا مادح به‌رزێوه‌يى ده‌كات   
مه‌لا عبید محمد صالح/ئاكرێ
به‌رواری دابه‌زاندن: 12/12/2017 : 09:47:24
قه‌باره‌ی فۆنت
داخازنامه‌ك بۆ كه‌سه‌كێ ده‌رونپاك ( ژارافتى )

هه‌ر مرۆڤه‌ك ل پێتڤى ب ده‌مه‌كێ هه‌یه‌ تاكۆ هه‌ست ب ده‌روون پاكیێ بكه‌ت  وكه‌سانێن پتر پێویستى بڤى ده‌مى هه‌یى ئه‌وه‌ یێ كۆ چێژا تالیا نه‌خوشیا ده‌روونى دیتى، یان ژى هێرشێن ده‌روونى تۆشى بویى ، هه‌لبه‌ت به‌لگه‌هو ڤه‌كولینا سه‌لماندى یه،‌ كو خه‌سله‌تێن پێدڤى كۆ مرۆڤ بگه‌هینته‌ لوتكا پاكژكرنێ  دڤان خالێت ل خارێ دیار تێنه‌ به‌رجه‌سته‌ كرن:

پێدڤى یه‌ ئایینێ وى ئیسلام بیت و ژبه‌ر كۆ ئه‌ڤه‌ ئایینێ خودێ  یێ مه‌زنه‌ .

فه‌ره‌ پێغه‌مبه‌رێ خودێ بڤێت و خوشته‌ڤیا محه‌مه‌دى (صلى الله عليه و سلم) ددلى دا بیت وپه‌یره‌وێ رێبازا وى بیت ئه‌گه‌ر موسلمان بیت .

دڤێت پاكانا دایك و بابا ده‌ڤ هه‌بیت و هه‌روه‌توڤ یێ باش بیت دگه‌ل وان .

دڤێت خودانێ ره‌وشته‌كێ باش و بلند بیت .

فه‌ره‌ دگه‌ل خودێ یێ راستگو بیت و به‌رده‌وام محاسبا خۆ بكه‌ت .

ئه‌ڤه‌ و ئه‌گه‌ر هات و دڤان ئاستاندا بیت دێ شێت ئه‌ڤێ ئه‌زمونا زانستى ل خارێ بكاربینیت تاكو داخباریا وى لسه‌ر بمینیت .

ئه‌زمونا زانستى كو ئه‌و ژى ب شه‌ڤ رابه‌ تاره‌ت و ده‌ست نڤێژا خۆ بگره‌ و ده‌ست ب نڤێژا بكه‌  به‌لێ ب دل نڤێژا بكه‌ و ب ده‌ست نڤێژڤه‌ بنڤه‌ ، به‌رى بنڤى سوره‌تا ( الفاتحة والمعوذتین )و ب لاڤه‌ڤه‌ دناڤ ده‌ستێت خودا و ده‌ستیت خۆ ب سه‌ر گیانێ خودا بینه‌ و دوعایا خه‌وێ بكه‌ و لسه‌ر ده‌ستێ راستێ بنڤه‌، دیسان یێ ئاگادار به‌ به‌رى بنڤى كو د دلێ ته‌دا چ كه‌رب وكین نینه‌ به‌رامبه‌ر هیچ كه‌سه‌كێ  یان كۆ دلێ چ كه‌سه‌كێ نه‌هێلایه‌ .

 

بۆ نڤێژا سپێدێ رابه‌ و چه‌ند شیایى ناڤێ خودێ بینه‌ لسه‌ر زارێ خۆ ، لدویڤدا قورئانا پیرۆز بخوینه‌ ، ڤێجا به‌رێ خۆ بده‌ خودێ خۆ و ده‌روونێ خۆ دبینى كو چه‌ند روحاته‌ یا ئاسوده‌ و ئارامه‌ و ده‌رونێ ته‌ یێ پاك و ژاراڤتى یه‌ و هه‌ستێ ب ته‌نیایه‌كێ دكه‌ى ، په‌سنا وى ب چ په‌یڤان ناهێت كرن ، ئه‌ڤه‌ و ئه‌گه‌ر ته‌ هه‌ست بۆ جارا ئێكێ ب وێ ئارامیێ نه‌كر ڤێ ئه‌زمونێ دووباره‌ بكه‌ڤه‌ دگه‌ل به‌رچاڤگرتنا گه‌هاندنا ته‌ڤایا مه‌رج و ئه‌ركێن به‌رێ ، دیسان ناخێ ته‌ پاك و ژارافتى نه‌بو بزانه‌ دێ هه‌ر گه‌هى یه‌ ئه‌وێ ئارامیێ ژبه‌ركۆً ده‌گمه‌ن ده‌ربازبوون یانكۆ رزگار بون  ژ نه‌ رحه‌تى و دلته‌نگیێ .

 

ته‌ڤایا ڤه‌كولین و خوێندنێن زانستى دووپات دكه‌ن و دسه‌لمینن كو عاجزى ئێك ژوان ئه‌گه‌رایه‌ بۆ دروست بوونا دوو دلیێ ل جه‌م مرۆڤى و هه‌ر ئه‌ڤ دوو دلى یه‌ دبیته‌ ده‌ست پێكا راسته‌قینه‌ بۆ ته‌ڤایا نه‌خوشیێن ده‌روونى ، ژبه‌ركۆ ئه‌و داتایا گشتى یا نه‌خوشییان بڤێ ئیشاره‌تێ ده‌ست پێ دكه‌ت ، نه‌خوشیا ده‌روونى ئه‌و دل یێ كو هێزا به‌رگرى كرنا وى كه‌سێ توش بوى ب چاره‌سه‌رییه‌كا واقعیانه‌ هه‌ڤركى نه‌كه‌ت و كه‌سه‌كه‌ دبیته‌ تویش بوویێ ئه‌وێ نه‌خوشیا ده‌روونى ومه‌ژى بۆ گه‌هاندن ب پله‌یه‌كا زۆر ژ خوشیێ و كه‌یفخوشیێ ڤه‌كولینه‌كا نوى دبێژیت : كه‌سێ تووش بووى ب دل نه‌رحه‌تیێ و عاجزیێ دڤێت ئه‌ڤا پێنگاڤێن ل خارێ جێ به‌جێ بكه‌ت :

 

رابه‌ ده‌ست و چاڤێن خۆ ب جوان بشۆ و جوانترین جلكێت ته‌ هه‌یى بكه‌ به‌رخۆ .

هه‌ر چ بێهنه‌كا خوشه‌ ب وان جلكان داكه‌ .

دڤێ رۆژێ دا رابه‌ نڤێژێن خۆ بكه‌ و ته‌ڤایا ئه‌ركێت كومه‌لایه‌تى ئه‌وێن دكارى بكه‌یى وه‌كو پێتڤى بكه‌ .

بۆ رۆژا لدویڤدا ب نیه‌تا رۆژه‌كا خوبه‌خش  رۆژى به‌ بۆ خودێ .

هه‌ر دڤێ رۆژێ دا ب نیه‌تا نڤێژێن ب جماعه‌ت قه‌ستا مزگه‌فتێ بكه‌ .

لێبورده‌یى و داخازا لێ پارانه‌ڤێ بۆ سه‌د جاران دووباره‌ بكه‌ڤه‌ ل خودێ .

چه‌ند ئایه‌ته‌كا ژ قورئانا پیرۆز بخوینه‌ .

د ئێڤاره‌یا ئه‌ڤێ رۆژى روینه‌خارێ و ناز و نیعمه‌تێن خودێ ئه‌وێن ناهێنه‌ هژمارتن ڤه‌گێره‌ .

ل بیرا خۆ بینه‌ كو ته‌ چ ده‌ستهه‌لاتێن خۆ نینه‌ ب باشى و نه‌باشى .

نه‌ترسه‌ ژ پاشه‌ رۆژى ماده‌م تۆ رابووى ب هه‌مى كاروئه‌ركێن ته‌ لبه‌ربوو بكه‌ى بۆ راستڤكرنا ره‌فتارێن خۆ ل ژیانێ دا .

خۆ د ته‌ناییه‌كێ دا دویر ژ چاڤێت خه‌لكى ڤه‌ده‌ركه‌  بۆ ناڤ دیمه‌نه‌كێ سروشتى یانكو چاڤه‌رێ یێ ( ئیحجازه‌كا ) خودایى ببه‌ تا لدویماهیكى دگه‌ل خۆ بێژى ( سبحان الله ).

دده‌مێ رۆژ ئاڤا بۆ ده‌مێ سپێدێ دێ كه‌یف خوشیه‌كاك جوان بینى .

ئه‌گه‌ر هات و ته‌ خۆ دیت هێشتا شێوازێن عاجزى و دل نه‌ره‌حه‌تیێ  ددلێ ته‌ یێن مایى ، هه‌ر ل پشتى نڤێژا (عه‌یشا ) چه‌ند ئاییه‌ته‌كا ژ قورئانا پیرۆز بخوینه‌، ب چریسه‌ت بۆ ده‌مه‌كێ خۆ رزگاركه‌  ژهزرێن نیگه‌تیڤ ئه‌وێن كونترول لسه‌ر ته‌ كرى  بیر ل هه‌ر هزره‌كا پوزه‌تیڤه‌ دژیانێ دا بكه‌ ، ب ده‌ست نڤێژى بنڤه‌ و دووباره‌ ل دویماهیكا شه‌ڤێ رابه‌ دوو ركعه‌تێت خۆ بكه‌ .

تۆ دشێى ئه‌ڤ كارێن مه‌ گۆتى دووباره‌ بكه‌یه‌ڤه‌ زێده‌تر ژ رۆژه‌كێ بۆ هنده‌ك جاران خوشه‌ و جوانه‌ رابى ب كاره‌كێ خوشڤیانه‌كا راسته‌قینه‌ د دووباره‌كرنا وێ دا هه‌بیت . وهنده‌ك جاران كه‌سانێن توشى  بووى چه‌ند رێكێن پاشڤه‌ ماى و نه‌خوینده‌وارى و ده‌ركه‌فتن ژ باوه‌ریێ .

په‌نایێ دبه‌نه‌ كه‌سه‌كێ خاپینوك و سیحربه‌ند ، هنده‌ك ژوانا رێكا چاره‌سه‌ریا ده‌روونى هه‌لدبژێرن كو چ لاریێ بۆ نینه‌ ، ئه‌گه‌ر بۆ ئه‌ڤان كارو كرده‌وا وكه‌سێ تووش بووى چێنه‌ بۆ ته‌ سێ جاران ، بزانه‌ ئه‌ڤه‌ ته‌ پێتڤى ب یارمه‌تى و هاریكاریێ هه‌یه‌ ، هه‌روه‌توف پێتڤى ب بسپوره‌كێ ده‌ست نیشانكه‌رێ چاره‌سه‌ریا ده‌روونى هه‌یه‌ تاكو هاریكاریا ته‌ بكه‌ت ژ ڤێ قه‌یرانێ ده‌رباز ببى .

 

لدویماهیكێ ره‌وایه‌ بۆ مرۆڤێ عاقلدار هه‌ر نوكه‌ بشێت رێكا راست ودروست هه‌لبژێریت و به‌رده‌وامیێ پێ بده‌ت و بگه‌هیته‌ ئه‌وێ دل رحه‌تى و ته‌ناهى و ئێمناهیێ  و پله‌یه‌كا هه‌ره‌ باش ژ لایێ ساخله‌مى و جه‌سته‌یى و ده‌روون پاكیێ ب ده‌ست خو بینیت ، و یێ ئاماده‌یه‌ ب جوانترین شێوه‌ كار و راسپاردێن خۆ جێ به‌جێ بكه‌ت و دێ ل دوو دلیێ رزگار بیت ، ئه‌ڤه‌ و دێ سه‌رێ خۆ رحه‌ت كه‌تن و ده‌روونێ وى دێ یێ ژاراڤتى بیت .

 

رزگار بوون یانكو ده‌رباز بوون ژ نه‌ڤیانا به‌رامبه‌ر

هه‌لبه‌ت نه‌ڤیان ژ دلدا  ئێك ژ وان هه‌لچوونایه‌ كۆ زیانێ دگه‌هینته‌ خودێ مرۆڤى ودلێ وى ، هه‌ر لدویڤدا مروڤ پاككرنا خۆ  یا ده‌روونى ژ ده‌ست دده‌ت ئه‌وا دبیته‌ نامۆ ئه‌وه‌ كو ئه‌و نه‌ ژ ڤیانا مرۆڤه‌كێ بۆ یێ دیتر دبینى ب ئه‌گه‌ره‌كا نه‌ ژ به‌رهه‌ڤتى یه‌ یان كو هه‌لویسته‌كێ ناهێته‌ دبیردانكا وى دا یان كۆ سوعبه‌ته‌كا ئاسایى و ساكار .

  به‌لێ ئه‌وا هه‌ژى وێ چه‌ندێ یه‌ كو خوشڤیانێ و كه‌ربا ب راستى یه‌ ئه‌وه‌ ده‌مێ زێده‌گاڤى لسه‌ر حه‌لال و مه‌حروماتێن خودێ یێ مه‌زن تێته‌ كرن .

   له‌وما پێتڤى یه‌ چه‌وا خوشڤیان ژبه‌ر خودێ مه‌زن بیت هه‌روه‌سا به‌روڤاژى نه‌ خوشڤیان ژى ژبه‌ر ترسا خودێ بیت ، ئه‌ڤه‌ژى بۆ وێ چه‌ندێ یه‌ كۆ دلێ ته‌ ب خودێ ڤه‌ یێ گرێدایى بیت تاكو نه‌خوش نه‌كه‌ڤیت و خودێ ته‌ یێ پاك بیت و توشى نه‌خوشیێ نه‌بیت .

خۆ ژڤێ نه‌خوشڤیانا به‌رامبه‌ر رزگار بكه‌ ، ئه‌گه‌ر فه‌رمان گه‌هشته‌ خۆ لێك راكێشانێ و شه‌ر دروست دبیت و تویێ ده‌ست پێشخه‌ربه‌ بۆ نه‌ دروست بوونا شه‌رى و ل وى ده‌مى دێ دلێ ته‌ ته‌ناهیه‌كێ ده‌ته‌ ته‌، ئه‌گه‌ر هات و لایه‌نێ به‌رامبه‌ر سته‌مه‌ك ل ته‌ كربیت لێ ببوره‌ و بزانه‌ خۆدێ  دێ پاداشتێ ده‌ته‌ ته‌ ب رازى بوونا خوشیێ وكه‌یفێ .

  ئه‌ڤه‌ و نه‌خوشڤیان دبیته‌ دوژمندارێ كه‌یفێ و دلخوشیێ ، هه‌ر وه‌توف دبنه‌ ئه‌و كوسپ و ته‌گه‌ره‌ ئه‌وێن مرۆڤ دئینیته‌ پێشیا خۆ و داكوكیێ لسه‌ر دكه‌ت و د راوه‌ستیت و رێكا خوشیێ و سه‌ركه‌فتنێ به‌رزه‌ دكه‌ت .

 

ده‌ربازبوون ژ توره‌بوون و هه‌لچونێن دژوار :

   ئه‌گه‌ر تو كه‌سه‌كێ ل خۆ بایى بى كو به‌رده‌وام كه‌سه‌كێ ب كه‌رب و هه‌لچوویى بزانه‌ بۆ هه‌ر جاره‌كا ئه‌ڤ حاله‌ته‌ بوته‌ دروست دبیت  ئه‌ڤه‌ تۆ یێ دویر دكه‌ڤى ژ دل رحه‌تیى و ته‌ناهیێ و خوشیا راسته‌قینه‌ ، ژبه‌ر تووره‌بونا ته‌ ده‌لیڤه‌ بۆ شه‌یتانى هه‌لدكه‌ڤیت بهێته‌ دناڤ ژیانا ته‌دا و خۆ ل ره‌فتارێن ته‌دا دبینیت و شه‌یتان یا خێر تێدا بوته‌ نه‌ڤێت و ئاگادار توره‌بوونێ ببه‌ و خۆ لێ رزگار بكه‌ بڤان رێكێت ل خارێ دیار :

ده‌ست نڤێژا خۆ بگره‌ و ده‌ست ب نڤێژا بكه‌ت و نه‌مازه‌ ژ ده‌ست پێكا دروست بوونا توره‌یێ .

ل خودێ ب پارێڤه‌ و لاڤ لاڤیا بۆ ببه‌ .

ئه‌گه‌ر هاتوو حاله‌تێ توره‌بوونه‌كا ئێك جار زۆر تویش بووى ل جهێ تۆ لێ رابه‌ وهنده‌ك پێنگاڤان بهاڤێژه‌ ، یان كۆ تۆ یێ راوه‌ستایى روینه‌خار یان كۆ بنڤه‌ ئه‌گه‌ر تۆ یێ روینشتى بى داكو نه‌بى یه‌ نێچیره‌كێ ب ساناهى بۆ هه‌ر نه‌فه‌سه‌كێ و شه‌یتانى .

هه‌ولا وێ چه‌ندێ بده‌ كو هزرا خۆ مژویلى بابه‌ته‌كێ دیتر بكه‌ بۆ ده‌مه‌كێ و سێ جاران ( ئیستیغفارى) دووباره‌ بكه‌ڤه‌ .

ب چریسه‌ت چه‌ند چركه‌كا هزرێ ژ پاشماڤه‌یێن توره‌بوونێ و ده‌ره‌نجامێن وێ بكه‌ڤه‌ .

بزانه‌ توڕه‌بوون وهه‌لچوون چ ئاریشه‌یان چاره‌سه‌ر ناكه‌ت به‌لكۆ ل گه‌له‌ك جاران دا كێشه‌یان ئالوزتر دكه‌ت .

بزانه‌ دلێ ته‌ یێ گریدایى و نیشته‌جێ یێ خودێ یه‌ ، ڤێجا یێ په‌روش به‌ بۆ نێزیك بوونێ ل خودێ یێ مه‌زن .

بزانه‌ كو توره‌بوون و هه‌لچوون ده‌ستپێكا هه‌ر تاوانه‌ك و خرابكارییه‌ك و به‌لایه‌كێ یه‌ بۆ خۆدانى ، ڤێجا خۆ په‌راوێز بكه‌ و خۆ نه‌هاڤێژه‌ دناڤ كاره‌كێ خراپتر ل توره‌بوونێ .

دهه‌ولێ دا به‌ بۆ دیتنه‌ڤا پاسه‌وا و لێبورێن زور بۆ ئه‌وان كه‌سانێن كو ره‌فتارێن وان ل دژى كه‌سایه‌تیا ته‌نه‌ .

خۆ نه‌سه‌پینه‌ و بزانه‌ شیانێن ته‌ چه‌ند بهێزن داكو بگه‌هیه‌ ئاستێ باوه‌رى بوونێ دویر ژ غرورێ و ل خۆ بایى بوونێ داكو كه‌ساتیا خۆ ب پارێزى ژ وێ هه‌ستا كێم ئه‌وا هه‌لچوونێ بۆ مرۆڤى دروست دكه‌ت.

فێرى رێكه‌كا نوى ببه‌ بۆ دایه‌لوك و گه‌نگه‌شه‌ كرنێ داكو دویر بى ژ توره‌بوون و هه‌لچوونێن دیتر بڤێ چه‌ندێ دێ (حجه‌ت ) یانكو پاسه‌وا هه‌بن بۆ گوهرینا هه‌ر ره‌ئیه‌كا چه‌وت و نه‌ دروست .