ئەم پرسیارەمان ئاراستەکرابوو، ئێمەش بەپێی بەڵگەکانی سوننەت لە وەڵامدا دەڵێن:

الحمدلله والصلاة والسلام على سيدنا ونبينا محمد رسول الله وعلى آله وصحبه أجمعين وبعد:

تەسبیحات بە دەستی چەپیش وەک راست دروستە و سوننەتیشەو هیچ کێشەیەکی شەرعی تیادا نییە، چونکە هیچ دەقێکی راستەوخۆ یان ناراستەوخۆ نییە کە پێغەمبەری خودا (صلى الله عليه وسلم) نەهی کردبێت لە تەسبیحاتكردن بە پەنجەکانی دەستی چەپ.

ئەوەی هەیە ئەوەیە کە  سوننەتە لە دەستی ڕاستەوە دەستیپێ بکرێت..

بەڵام دەقی دروستمان هەیە کە پەنجەکانی ڕاست و چەپ لە قیامەتدا دەدوێنرێن و دەهێنرێنە گوتار و قسەکردن و دەبنە شاهید لەسەر خاوەنەکەی بەچاک یان بە خراپ خوا پەنامان بدات..

هەروەها حەزرەت (دروودی خوای لەسەر بێت) فەرمانی داوە کە بە هەموو پەنجەکانی دەست تەسبیحات بکرێت..

عن يسيرة بنت ياسر (رضي الله عنها) قالت:" قالَ لنا رسولُ اللَّهِ (صلَّى اللَّهُ عليهِ وسلَّم) عليكنَّ بالتَّسبيحِ والتَّهليلِ والتَّقديسِ واعقِدنَ بالأناملِ، فإنَّهنَّ مسؤولاتٌ مستنطقاتٌ ولا تغفلنَ فتنسينَ الرَّحمةَ".(أخرجه الترمذي برقم(3583)، وابن أبي شيبة برقم (30027)، والطبراني في (المعجم الكبير)برقم (180) (25/ 73) واللفظ لهم بأسانيد صحيحة وحسنة). وفي رواية:" يا نساء المؤمنات: عليكن بالتهليل، والتسبيح، والتقديس، ولا تغفلن ‏فتنسين الرحمة، واعقدن بالأنامل؛ فإنهن مسؤولات مستنطقات". (رواه أحمد ‏وأبو داود والترمذي، والحاكم، وحسن إسناده الإمام النووي في الأذكار، وجوّد ‏العراقي إسناده في تخريج الإحياء).

ئەو فەرمودەی کە هاتووە: عن عبد الله بن عمرو (رضي الله عنهما)، قال: «رأيت النبي (صلى الله عليه وسلم) يسبح ربه بيمينه».

واتە: چاوم کەوت بە پێغەمبەر (دروودی خودای لەسەر بێت) بە دەستی ڕاستی تەسبیحاتی دەکرد..

سێ وەڵامی هەیە:

یەکەم:

لەفزی (بیمینە)-(شاذ)ە، وەک ئەهلی عیلم باسیان کردووە بەوەش لە پلەی سەحیح دا نییە.

دووەم:

واتە: لە دەستی ڕاستەوە دەستی پێ دەکرد  ونکە نافەرمێت بەدەستی چەپیش نەیکردووە ..

سێیەم:

دەکرێت لەو کاتەدا ئەم چاوی پێ کەوتووە حەزرەتی پێغەمبەر (دروودی خودای لەسەر بێت) بە دەستی راستی تەسبیحاتی کردووە چونکە نافەرموێت: تەنها بەستی راستی...

بۆیە باش وایە موسوڵمانان بەهەر دوو دەست تەسبیحاتی خۆیان بکەن، بۆ ئەوەی لە قیامەتدا هەردوو دەستی شەهادەتی چاکەیان بۆ بدەن..

بەڵام با لە دەستی ڕاستەوە دەست پێ بکات..

ئەوەیش کە هاتووە لە هەندێ سەرچاوەی فیقهیدا کە بەکەسایەتی زانیوە بەدەستی چەپ تەسبیحات بکرێت،

"ويكره أن يسبح على اليسار" (مغني المحتاج، ج١، ص٣٧٦).

ئەوە مەبەستی ئەوەیە تەنها بە چەپ ئەنجامی بدات، یان لەچەپەوە دەست پێ دەکات..

ئەو تەئویلەش پێویستە بە مەبەستی (الجمع بين الروايات).

لە کۆتاییشدا دەڵێن:

وەک چۆن بە هەردوو دەست پاڕانەوە ئەنجام دەدرێت و هیچ کەراهەتێکیشی نییە، هەروەهاش ئەنجامدانی تەسبیحات بە هەردوو دەستی ڕاست و چەپ هیچ کەراهەتی نییە..

لەم بابەتەدا ئەوەی خیلافی سوننەتە دوو شتە:

یەکەم:

تەنها بە دەستی چەپ ئەنجام بدرێت. چونکە پێغەمبەر (دروودی خودای لەسەر بێت) سەحابەو تابیعین و زانایانیش کاری وەهایان نەکردووە..

دووەم:

لەچەپەوە دەستی پێ بکرێت بەرەو ڕاست.. چونکە خۆشەویست (دروودی خوای لەسەر بێت) بەردەوام بۆ هەموو کارێکی هەتا توانیبێتی لەلای ڕاستەوە دەستی پێ کردووە، وەک لە فەرمودەی دروستدا هاتووە:" أن رسولَ اللهِ (صلى الله عليه وسلم) كان يحبُّ التيامُنَ ما استطاعَ، في طُهورِه، وتنعُّلِه، وترجُّلِه".  (متفق علبه من حديث أم المؤمنين عائشة (رضي الله عنها) صحيح البخاري برقم (5380)، وصحسح مسلم برقم(268).

والله تعالی أعلم

أ.د. حسن الشيخ خالد المفتي

هەولێر. کوردستان

١ ذوالحجة ١٤٤٦هـ

٢٩-٥-٢٠٢٥م